Akcja "POMAGAJMY PTAKOM!"

    W tym roku uznaliśmy za istotne podjęcie różnych działań mających na celu edukację w temacie pomocy ptakom w naszym kraju w czasie zimy, kiedy należy je dokarmiać oraz w okresie lęgowym, kiedy należy je szczególnie chronić. Jedną z form tej działalności były - wystawa budek lęgowych dla ptaków oraz wystawa karmników przed naszym budynkiem. Wystawy powstały dzięki pomocy Centrum Informacyjnego Lasów Państwowych.

                                          

Dokarmianie ptaków

     Obecnie ptaków wokół nas jest już wyraźnie mniej niż wiosną czy latem, coraz ciszej jest w lasach i na polach.  Zima jest srogim czasem, nie tylko zresztą dla ptaków.  Chociaż wiele gatunków odlatuje na bardziej gościnne tereny, sporo ptaków pozostaje u nas. Naturalnym ludzkim odruchem jest pomoc okazywana ptakom w przetrwaniu zimy, czyli krótko mówiąc – dokarmianie.

     Wśród najbardziej znanych ptaków pozostających na zimę w naszym kraju wymienić można wróble, gołębie, różne gatunki sikor, także kowaliki czy dzwońce. Ptaki te można dokarmiać nasionami zbóż, słonecznika czy kaszą. Poza tym sikory a także dzięcioły i kowaliki chętnie korzystają z zawieszonej słoniny. Niezłym pomysłem jest zatapianie ziaren w tłuszczu w np. odwróconej do góry dnem doniczce i zawieszanie tak skomponowanego pokarmu przy karmniku.

     Ptaki o słabszych dziobach (tzw. miękkojady) jak kos czy kwiczoł mogą być dokarmiane owocami, takimi jak jarzębina, głóg, rodzynki, ale też jabłka czy gruszki.

W przypadku dokarmiania ptaków wodnych, robimy to raczej nie chlebem a kaszą, płatkami owsianymi, siekanymi warzywami (mogą być surowe lub gotowane).

            Ważne jest, aby przy dokarmianiu przestrzegać szeregu następujących zasad:

 

Pamiętajmy: w myśl zasady, że dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane - często lepiej nie dokarmiać w ogóle, niż robić to źle.

 

dr Sebastian Juszko

Dział Przyrodniczo-Łowiecki

 

 

    

Budki lęgowe

     Bardziej fachowa nazwa budek lęgowych brzmi skrzynki lęgowe, ale przez wielu ludzi zwane są po prostu domkami dla ptaków. Są one miejscem gdzie ptaki mają możliwość założyć gniazdo, znieść jaja i odchować pisklęta. A my możemy cały ten proces obserwować.

Dlaczego budki lęgowe?

     Gdyby w bliskim otoczeniu człowieka rosły wiekowe drzewa z naturalnymi i wykutymi przez dzięcioły dziuplami a w sadach i ogrodach – stare, rosochate jabłonie czy  grusze, pewnie budki nie były by w takim stopniu potrzebne. Niestety, drzewa chore i uszkodzone są usuwane a w miastach szybko naprawia się pęknięcia i zasłania wyloty otworów wentylacyjnych. Działania te są z pewnych względów nawet konieczne, jednak sprawiają że w otoczeniu człowieka mniej jest ptaków. Należy pamiętać że ptaki są naszymi sprzymierzeńcami w walce z wieloma szkodnikami a dodatkowo potrafią nam dostarczyć wiele estetycznych doznań i radości. Wieszając więc budki lęgowe stwarzamy lepsze warunki dla ptaków nie mogących znaleźć naturalnych miejsc do założenia gniazda ale także poprawiamy jakość naszego życia

Dla kogo budki lęgowe?

     Budki lęgowe przeznaczone są dla ptaków gnieżdżących się w dziuplach. Jednak należy zdać sobie sprawę że w wielkość budki, a szczególnie wielkość otworu wejściowego musi być  dostosowana do gatunku ptaka. Odpowiednia budka pozwala więc przyciągnąć gatunek dla nas pożądany.

 

     W Polsce najczęściej stosowane są budki lęgowe opracowane przez prof. Sokołowskiego  jeszcze przed II wojną światową.

 

W zależności od wymiarów, rozróżniamy różne typy skrzynek lęgowych.

Typ skrzynki

Wymiary poszczególnych elementów w cm

Przeznaczenie

bok dna (wymiar A)

wys. ścianki (wymiary B i C)

śred. otworu (wymiar D)

wys. umieszczenia otworu nad dnem

A

13

25

27

3,3-3,5

15

wszystkie sikory, muchołówka żałobna
i białoszyja, mazurek i wróbel

A1

13

25

27

2,7

15

sikory oprócz bogatki

B

15

35

38

5,0-5,5

20

szpak, pleszka, bogatka, modraszka, sosnówka, kowalik; rzadziej: dudek, dzięcioł pstry duży i średni, krętogłów, muchołówka żałobna, mazurek, wróbel i inne

D

19

40

43

8,0-8,5

27

kawka, dudek, siniak, kraska, szpak; czasami: pustułka, dzięcioł czarny, dzięcioł zielonosiwy, włochatka i gągoł

E

30

50

55

12,0-15,0

33

puszczyk, uszatka i pustułka, znacznie rzadziej krzyżówka, gągoł
i nurogęś

 Tab.  Typy budek lęgowych

 

Inne budki lęgowe

     Oprócz typowych budek lęgowych opracowanych przez Sokołowskiego, stosuje się także inne, różniące się kształtem i przeznaczone dla bardziej wymagających gatunków. Należą do nich m. in:

 

Jak zawieszać budki i o nie dbać?

     Jeśli chcemy aby zawieszona budka została zasiedlona przez ptaki, powinniśmy przestrzegać kilku poniższych zasad:

  1. Budki należy zawieszać w odpowiednich odstępach, w zależności od gatunku dla którego są one przeznaczone. Dla muchołówki odstęp między budkami powinien wynosić ok. 15-30 m, dla sikory – ok. 30-50 m, dla pełzacza – ok. 100 m a dla sów ok. 200 – 300 m. Dla szpaków, wróbli czy jaskółek budki można wieszać blisko siebie .
  2. otwór wejściowy do budki powinien być skierowany na wschód lub południowy wschód
  3. budka powinna być zawieszona w sposób stabilny (nie chwiać się na wietrze), w pozycji pionowej lub lekko nachylonej do przodu i w miejscu lekko zacienionym
  4. pod otworem wejściowym nie należy wykonywać żadnych patyczków czy podpórek dla ptaków, ponieważ są one wykorzystywane przez drapieżniki które niszczą lęgi
  5. co roku, jesienią lub zimą budki powinny być czyszczone (stare gniazda powinny zostać usunięte), dlatego dobrze jest jeśli jedna ze ścianek – przednia lub boczna – jest ruchoma
  6. wysokość zawieszenia budek, powinna uwzględniać zarówno bezpieczeństwo ptaków jak i konieczność corocznego czyszczenia budek lęgowych a więc w miarę łatwego do nich dostępu. Z tych powodów na ogół przyjmuje się wysokość zawieszenia 4-5 m nad ziemią.
  7. budki zaczynają być zasiedlane wczesną wiosną, jednak aby zwiększyć szansę zasiedlenia, należy wywiesić je już późną jesienią poprzedzającą okres lęgowy
  8. wykonaną własnoręcznie budkę można z zewnątrz pomalować lakierem ekologicznym, jednak należy pamiętać aby nie malować budki od wewnątrz.
  9. jeśli budka nie jest zasiedlana przez dwa sezony pod rząd, należy upewnić się że spełnione są warunki opisane w punktach powyżej. Jeśli tak, należy zawiesić ją w innym miejscu (dotychczasowe musi ptakom nie odpowiadać).

 

                                                                                


Newsletter

 

Biuletyn Informacji PublicznejMuzeum Łowiectwa i Jeździectwa 2012 Wszystkie prawa zastrzeżone. ul. Szwoleżerów 9, 00-464 Warszawa,
tel.: 22 522 66 30 fax. 22 628 46 99, www.muzeum.warszawa.pl, mlij@muzeum.warszawa.pl
Projekt & wykonanie www.futureindesign.com Darmowy czytnik PDF dla osób niedowidzących